Prof.Dr.Ahmet Dobrucalı

KAPSÜL ENDOSKOPİ NEDİR ?

Bilindiği gibi sinririm sistemi ağızdan anüse kadar uzanan uzun bir kanal şeklindedir. Bu kanalın başlangıç ve son kısımlarını oluşturan yemek borusu, mide, oniki parmak barsağı ve kalın barsağın gastroskopi ve kolonoskopi gibi endoskopik yöntemlerle incelenmesi mümkün olurken duedunum, jejenum ve ileum olarak isimlendirilen 3 parçadan oluşan orta kısımlarının incelenmesi mümün olamamaktaydı. Bu amaçla geliştirilen bir yöntem olan amakapsül endoskopi kendine ait mercegi, ışık kaynağı ve kamerası olan, yaklaşık olarak iri bir bir hap boyutunda olan bir video kapsüldür. Kapsül endoskopisini doktorunuzdan veya diğer sağlık personellerinden ince bağırsak endoskopisi, kapsül enteroskopi veya kablosuz endoskopi gibi farklı isimlerle de işitebilirsiniz.

Sistem, görüntüleri alan ve bu görüntüleri radyofrekans dalgaları ile gönderen, 12mmx26mm çapında bir kapsül ve bir kemer ile belinize tutturulan küçük bir el radyosu büyüklüğünde olan kaydedici bir cihazdan (recorder) oluşmuştur. Kayıt sonrasında recorderdeki veriler özel bir program yüklenmiş olan bir bilgisayara aktarılarak kaydedilen görüntüler incelenir.

• Kablosuz kapsül endoskopi (wireless capsule endoscopy), ‘pill cam’ veya M2A (Mouth to anus) olarak da adlandırılır
• İşlem sırasında hasta günlük aktivitesine devam edebilir ve gıda alabilir
• Kayıt süresi yaklaşık 6-8 saattir
• Sebebi belli olmayan sindirim sistemi kanaması olan hastaların %65-75 inde kanamaya sebep olabilecek patolojik lezyon bu yöntemle bulunabilmekte, hastaların %25-35 ine ise bu yöntemle sonuç alınamayabilmektedir.
• Ağrısızdır ve sedasyon gerektirmez, işlem sırasında yemek yenebilir.

• Lezyona müdahale edilememesi, doku örneği alınamaması (biyopsi), lezyonun uzun süre görüntülenerek incelenmesinin mümkün olmaması ve herzaman kaliteli görüntü elde edilememesi başlıca dezavantajlarıdır
• Hastaların %0.7-2 sinde kapsül barsaklarda kalıp dışkı ile atılamayabilir ve çıkarmak için cerrahi müdahale gerekebilir.
• Yutma güçlüğü olanlarda, gebelerde, kardiyak pili (pace maker) olan hastalarda kullanımı sakıncalı olabilir.
• Barsaklarda darlık ve geniş divertikül varlığında kullanılamaz.

KAPSÜL ENDOSKOPİ NİÇİN YAPILIR ?

Sindirim sisteminin üst (Yemek borusu, mide ve onikiparmak barsağı) ve alt (kalınbarsak ve ince barsağın son 15-20cm lik bölümü) kısımlarını gastroskopi ve kolonoskopi ile kolayca ulaşmak ve bu kısımları incelemek olanağı varken yaklaşık 3.5m uzunluğundaki ince barsakların iç yüzeyinin bu yöntemlerle görüntülenmesi hemen imkansızdır. Bu amaçla kapsül endoskopi denilen cihaz geliştirmiştir. Kapsül endoskopisi ince bağırsakların incelenmesi amacıyla geliştirilmiş olan bir yöntem olmasına rağmen bazı vakalarda yemek borusu, mide va kalın barsaklardaki lezyonların görülmesi de mümkün olabilmektedir. Bu yöntemle ince bağırsak kanamalarının sebebini ortaya çıkarmak, ve ince barsağın diğer hastalıkları hakkında bilgi sahibi olmak (polıp,crohn hastalığı, ülserler, emilim bozuklukları ve ince barsak tümörleri vb.) mümkündür.

KAPSÜL ENDOSKOPİ NASIL YAPILIR ?

Devamlı kullandığınız bir ilacınız varsa doktorunuzu bilgilendirin. Demir, bismuth ve ishal durdurucu ilaçlar gibi bazı ilaçlar cihazın barsak içinde görüntü almasını veya ilerlemesini engelleyebilirler. Kullandığınız ilaçların günlük dozlarının test öncesinde tekrar ayarlanması gerekebilir. Yutma güçlüğü , Crohn hastalığı gibi kronik iltihabi barsak hastalığı, kronik mide veya onikiparmak barsağı (duodenum) ülseri gibi bir hastalığınız varsa, daha önce yapılmış olan bir inceleme nedeniyle yemek borusu veya barsaklarınızda geniş divertikül varlığından haberdar iseniz, daha önce bağırsak tıkanıklığı, barsaklarda yapışıklık veya karın ameliyatı geçirmişseniz, kalp pili taşıyorsanız bu hususları doktorunuza mutlaka bildirmelisiniz. Doktorunuz gerektiğinde barsaklarınızda kapsülün geçişine engel olabilecek bir darlığın olup olmadığının ortaya çıkarılması bakımından kapsil endoskopi uygulamasından önce size bir ince barsak grafisi çektirmek isteyebilir. Testin iyi ve güvenilir bir şekilde yapılabilmesi için testten en az 12 saat öncesine kadar hiç bişey yiyip içilmemelidir. Nezaman yemeye başlayacabileceğiniz konusunda doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Kapsül yutulmadan önce bir bant veya kemer yardımıyla algılayıcı cihaz (recorder) belinize takılır ve daha sonra kapsül bir miktar su ile yutulur. Kapsül barsakların peristaltik hareketleriyle barsak içinde ilerlerken aynı anda elde edilen video görüntüleri 8 saat boyunca kemerinize yerleştirilen kaydedicide kaydedilir.  

Doktorunuz başka birşeyler tavsiye etmediği takdirde kapsül yutulduktan 2 saat sonra su ve benzeri sıvılar, 4saat sonrada hafif yemekler yiyebilirsiniz. İşlem sürerken koşmak, zıplamak gibi ağır egzersiz hareketlerinden kaçınmalısınız.

İşlem sonunda recorderdeki veriler özel bir program yüklenmiş olan bir bilgisayara aktarılarak bu konuda eğitim görmüş bir doktor tarafından değerlendirilir. Barsaklardaki kapsül 12-48 saat içinde dışkı ile dışarı atılır. Dışkıda kapsülün atıldığı görülmediğinde işlemden 1-2 hafta sonra ayakta direkt karın grafisi çekilerek kapsülün dışarı atılıp atılmadığı kontrol edilmelidir.

KAPSÜL ENDOSKOPİSİNİN KOMPLİKASYONLARI NELERDİR?

En sık görülen komplikasyon bağırsak tıkanıklığıdır. Bu da genellikle tümör, geçirilmiş cerrahi operasyon veya barsağın iltihabi hastalığından dolayı bağırsağın daralması ile ilgilidir. Komplikasyonların erken teşhis çok önemlidir. Eğer karında belirgin şişkinlik hissi, aşırı gaz, ağrı, büyük abdest yapamama ve/veya kusma gibi barsak tıkanıklığına ait olabilecek belirtiler mevcutsa hemen doktorunuzu aramalısınız.

(Yeni bir tanı yöntemi olduğu için, SSK ve Emekli Sandığı gibi devlete ait sağlık sigorta sistemleri ve bazı özel sigorta şirketleri bu yöntemin masraflarını karşılamamaktadır. Bağlı olduğunuz sağlık sigorta sisteminin bu tanı yöntemini karşılayıp karşılamadığını öğrenmeniz gerekir.)